Aktualności

Szczegóły

Nadrzędna kategoria: Wydarzenia

Opublikowano: 23 lipiec 2026

20 lipca, o godz. 21:00 nasz gość, poeta i pisarz Nenad Šaponja, zaprezentował wiersze ze swojego tomiku „Bliźniak czasu” (serb. „Blizanac vremena”) na Placu Poetów na Starym Mieście w Budvie w Czarnogórze. Książka ta została w tym roku uhonorowana prestiżowymi nagrodami „Meša Selimović” oraz „Nagrodą Zmaja”, przyznawanymi przez Macierz Serbską. Publiczność miała również okazję po raz pierwszy usłyszeć wiersze z najnowszego zbioru poetyckiego Šaponji, pt. „Wolne oko” (serb. „Slobodno oko”), podczas gdy rozmowę z autorem prowadziła pisarka Slavica Perović.

• 
  •Tytuł zbioru, „Wolne oko”, ma silną symbolikę. Co oznacza dla Pana wolne oko – czy jest to przede wszystkim sposób patrzenia, czy też sposób na życie?
  – Sposób życia wynika ze sposobu postrzegania, a także ze sposobu rozumienia rzeczy. Wolne oko daje nam możliwość zrozumienia świata widzianego zarówno z najwyższych i najodleglejszych, jak i z najgłębszych punktów.
  • W jakim stopniu w tym zbiorze obecny jest wymiar biograficzny, a w jakim jest to doświadczenie wspólne dla nas wszystkich?
  – Artysta zawsze wychodzi od tego, co biograficzne, a w literaturze, jeśli jest ona udana, dochodzi się tak daleko, jak to możliwe – najpierw do uwodzicielskiej fikcji dla innych, a potem do archetypów, które czytelnicy rozpoznają jako swoje własne głębokie doświadczenie. Dochodzi się też do piękna, przed którym stajemy w zachwycie. To właśnie ta przestrzeń indywidualnego doświadczenia, która staje się zbiorowa, jest najprawdziwszą przestrzenią wiersza.
  • W Pana poezji często łączy się codzienność z metafizyką. Gdzie, Pana zdaniem, kończy się to, co widzialne, a zaczyna to, co niewidzialne?
  – Żyjemy w świecie tego, co widzialne, co nie jest jednak widoczne dla wszystkich w ten sam sposób. Ludzie mają różne wyobrażenia o widzialnym świecie i w ten sposób budują swój świat wewnętrzny, swoją tożsamość. Często to, co dla jednej osoby jest widoczne i jasne, pozostaje niezauważone i niewidoczne dla innej. Dlatego należy wyostrzyć swoją percepcję, aby lepiej dostrzegać te warstwy świata widzialnego, które wydają się niewidoczne dla osób nieuważnych i niewprawnych.
  • Cisza i spojrzenie wydają się być jednymi z głównych bohaterów tej książki. Dlaczego są dla Pana tak ważne?
  – Cisza jako zatrzymany czas staje się przestrzenią, w której można prowadzić rozmowę z własną duszą. Jednak sama cisza akustyczna nie wystarczy do tej rozmowy. Musi ją zainicjować inna dusza.
  • Czy w epoce szybkich obrazów i krótkiej uwagi poezja może sprawić, że ktoś zatrzyma się na chwilę?
  – Ponieważ żyjemy w wyraźnie przyspieszonym czasie, literatura w ogóle, a poezja w szczególności, jest jednym z najlepszych sposobów na spowolnienie czasu i dotarcie do samych siebie, a nawet do własnej duszy.
  • Czy uważa Pan, że wiersz się odkrywa, czy też powstaje w wyniku długiej pracy?
  – Ujmijmy to tak: wiersz rodzi się z długiego procesu poszukiwania sposobu, by świat mógł przemówić przez poetę i objawić piękno świata, z którego pochodzi, w tym matematycznym, przewidywalnym świecie, w którym żyjemy.
  • Czy poeta pisze, by zrozumieć świat, czy by go zaakceptować?
  – Nie jestem pewien, czy poeta wie, dlaczego pisze. Na pewno nie dla statusu w społeczeństwie. Wiersz często pomaga duszy poety przetrwać w świecie, do którego został wrzucony. I oferuje taką samą pomoc duszy czytelnika.
  • Co inspiruje Pana dzisiaj najbardziej – ludzie, podróże, wspomnienia czy cisza?
  – Jeśli chodzi o poezję, bliższa mi jest koncepcja inicjacji niż inspiracji. W chwili, gdy zostajemy energetycznie zainicjowani do spojrzenia w inny świat, może narodzić się wiersz. A inni ludzie, nasze podróże, nasze cisze i wspomnienia są po prostu częścią doświadczenia naszej egzystencji. Doświadczenie duszy – zarówno naszej własnej, jak i innych ludzi, z którymi się spotykamy – jest podstawowym doświadczeniem poetyckim, które wprowadza nas w świat wiersza jako aktu twórczego.

  Czytaj więcej: WYWIAD Z NENADEM ŠAPONJĄ: WIERSZ – MIEJSCE ROZMOWY Z WŁASNĄ DUSZĄ